Posadzka specjalna · ATEX

Posadzki ATEX do stref zagrożenia wybuchem

Q: Jak sprawdzić, do której strefy należy moje pomieszczenie?

Za podział na strefy odpowiada pracodawca (słowackie rozporządzenie rządu nr 393/2006 Z. z.). W praktyce przygotowuje go zwykle komisja specjalistów, w której zasiadają przedstawiciel zakładu, technolog, projektant instalacji elektrycznych oraz specjaliści BHP i ochrony przeciwpożarowej. Komisja pracuje na podstawie norm EN IEC 60079-10-1 i EN 60079-10-2. Wynik znajdziesz w dokumentacji zakładu: w pisemnym dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem i z reguły także w protokole z określenia wpływów zewnętrznych. Na podstawie klasyfikacji zaprojektujemy układ warstw posadzki.

Q: Czym różni się posadzka ATEX od posadzki ESD?

Posadzka ESD chroni wrażliwą elektronikę przed uszkodzeniem przez elektryczność statyczną, a posadzka do stref zagrożenia wybuchem służy ochronie przed zapłonem atmosfery wybuchowej. Dla atmosfer wybuchowych TRGS 727 podaje rezystancję posadzki względem ziemi poniżej 10⁸ Ω. Przy ESD wystarcza poniżej 10⁹ Ω, a ocenia się także układ człowiek–obuwie–posadzka jako całość. Wymagania częściowo się pokrywają, ale nie są zamienne: posadzka ESD o rezystancji powyżej 10⁸ Ω nie spełnia wartości z TRGS 727, a posadzka do stref zagrożenia wybuchem nie musi automatycznie przejść badania ESD z obuwiem.

Q: Jak często trzeba mierzyć rezystancję po wykonaniu posadzki?

Słowackie rozporządzenie rządu nr 393/2006 Z. z. nie określa wprost, że pomiar ma być coroczny. Zakres i częstotliwość kontroli ustala pracodawca w instrukcji eksploatacji, a przyjęte środki regularnie weryfikuje. Zalecamy pomiar co najmniej raz w roku oraz zawsze po zmianie sposobu czyszczenia, po naprawach lub po przebudowie. Zabrudzenia, na przykład resztki farb i olejów, oraz środki do pielęgnacji posadzek zawierające wosk mogą bowiem podnieść rezystancję.

Q: Jesteśmy małym warsztatem. Czy potrzebujemy posadzki do stref zagrożenia wybuchem?

To zależy od tego, co robicie w warsztacie. Przy pracy z palnymi rozpuszczalnikami, rozcieńczalnikami czy benzyną może powstać atmosfera wybuchowa. Uwaga także na pył drzewny przy szlifowaniu, w odciągach i w filtrach. Przy obróbce stali bez palnych cieczy zwykle nie powstaje, jednak pył ze szlifowania aluminium czy magnezu jest palny, a w powietrzu wybuchowy. O tym, czy to strefa zagrożenia wybuchem, przesądza pracodawca na podstawie oceny ryzyka wybuchu. Podczas bezpłatnych oględzin przejrzymy waszą dokumentację i zaproponujemy odpowiedni układ warstw.

Q: Czy protokół z pomiaru pomoże przy kontroli albo przy szkodzie ubezpieczeniowej?

Protokół ze zmierzoną rezystancją posadzki dokumentuje przyjęty środek ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi, dlatego zalecamy dołączyć go do pisemnego dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem wymaganego słowackim rozporządzeniem rządu nr 393/2006 Z. z. Przestrzeganie tego przepisu kontroluje na Słowacji inspekcja pracy. To, czy i na jakich warunkach ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie, określa konkretna umowa ubezpieczenia.

Q: Czy posadzkę do stref zagrożenia wybuchem da się połączyć z wymaganiami HACCP?

Tak, na przykład w młynach spożywczych, gdzie pył może być wybuchowy, a jednocześnie obowiązują wymagania higieniczne. HACCP to system prowadzony przez zakład, a nie właściwość posadzki. Od posadzki rozporządzenie (WE) nr 852/2004 (załącznik II) wymaga, by była nienasiąkliwa, zmywalna oraz łatwa do czyszczenia i – w razie potrzeby – dezynfekcji. Trzeba więc wybrać system, który jest przewodzący i zarazem spełnia te wymagania higieniczne.

Posadzka przewodząca o rezystancji poniżej 10⁸ Ω, która wraz z obuwiem odprowadzającym ładunki uziemia ludzi w strefie zagrożenia wybuchem.

Niezobowiązująca wycena +421 948 143 981 obchod@epoxidovo.sk

Cena na zapytanie

Posadzką ATEX nazywa się w praktyce posadzkę epoksydową odprowadzającą ładunki elektrostatyczne (elektrostatycznie przewodzącą), przeznaczoną do pomieszczeń, w których może powstać atmosfera wybuchowa z palnych gazów, par, mgieł lub pyłów. Skrót ATEX (z francuskiego ATmosphères EXplosibles) to potoczna nazwa europejskich dyrektyw dotyczących atmosfer wybuchowych.

Ramy prawne dla zakładów: dyrektywa 1999/92/WE (ATEX 153, dawniej ATEX 137), na Słowacji rozporządzenie rządu nr 393/2006 Z. z. Pracodawca dzieli przestrzenie na strefy i w pisemnym dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem określa środki ochrony, w tym ochronę przed wyładowaniami elektrostatycznymi. Konkretnej wartości rezystancji posadzki rozporządzenie nie podaje. Podają ją niemieckie wytyczne techniczne TRGS 727, które na Słowacji nie są wiążące, ale mogą służyć jako fachowy punkt odniesienia: dla stref 0, 1, 20 oraz dla strefy 21 przy pyłach o minimalnej energii zapłonu do 10 mJ wymagają posadzki o rezystancji upływu poniżej 10⁸ Ω. Dyrektywa 2014/34/UE (na Słowacji rozporządzenie rządu nr 149/2016 Z. z.) dotyczy urządzeń, nie posadzek.

Jak działa posadzka ATEX i kiedy jest potrzebna

Atmosferę wybuchową może zapalić także wyładowanie elektryczności statycznej. Ładunek powstaje podczas chodzenia, jazdy wózkiem czy przy manipulowaniu opakowaniami z tworzyw sztucznych. Na zwykłej, izolującej posadzce człowiek może naładować się do kilku kilowoltów, a energia wyładowania z jego ciała może przekroczyć minimalną energię zapłonu (MEZ) par popularnych rozpuszczalników. Posadzka przewodząca razem z obuwiem odprowadzającym ładunki na bieżąco odprowadza ten ładunek do ziemi.

Ładunek z ludzi, wózków i opakowań
Powstaje podczas chodzenia, jazdy wózkiem i przy manipulowaniu opakowaniami z tworzyw sztucznych.
Warstwa przewodząca poniżej 10⁸ Ω
Przewodzące wypełniacze, na przykład włókna węglowe, prowadzą ładunek do taśm miedzianych. Wartość sprawdza się pomiarem rezystancji względem ziemi na gotowej posadzce.
Taśmy miedziane
Łączą warstwę przewodzącą z punktami uziemienia. Liczbę punktów określa karta techniczna systemu: dla Sikafloor-392 ECF jeden punkt na 200–300 m² i co najmniej dwa w każdym pomieszczeniu, dla TopStone EP03 AS – najwyżej 100 m² na jeden przewód uziemiający.
Punkt uziemienia
Ładunek na bieżąco spływa do ziemi. Według TRGS 727 człowiek w obuwiu odprowadzającym ładunki na posadzce przewodzącej nie naładuje się do niebezpiecznego poziomu, o ile nie pracuje przy procesie, w którym powstaje dużo ładunku.

Rezystancja posadzki względem ziemi

Atmosfera wybuchowa

Tylko ESD

Izolator

Atmosfera wybuchowa: < 10⁸ Ω; Strefy 0, 1, 20 oraz strefa 21 przy pyłach o MEZ do 10 mJ (TRGS 727).
Tylko ESD: 10⁸ – 10⁹ Ω; Spełnia limit dla posadzki ESD (poniżej 10⁹ Ω), ale nie wartość poniżej 10⁸ Ω z TRGS 727.
Izolator: powyżej 10⁹ Ω; Zwykła powłoka epoksydowa. Ładunek się na niej gromadzi.

Jak klasyfikuje się strefy

Strefę wyznacza się według tego, jak często i jak długo występuje atmosfera wybuchowa. Sam rodzaj składowanej substancji do klasyfikacji nie wystarcza. Za klasyfikację odpowiada pracodawca (słowackie rozporządzenie rządu nr 393/2006 Z. z.). W praktyce przygotowuje ją zwykle komisja specjalistów na podstawie norm EN IEC 60079-10-1 i EN 60079-10-2. Dla palnych pyłów obowiązują analogicznie strefy 20, 21 i 22.

Strefa 0Atmosfera wybuchowa występuje stale, przez długi czas lub często – typowo wewnątrz zbiorników.
Strefa 1W normalnych warunkach pracy atmosfera wybuchowa może wystąpić, ale tylko sporadycznie.
Strefa 2W normalnych warunkach pracy atmosfera wybuchowa jest mało prawdopodobna, a jeśli powstanie, utrzymuje się tylko krótko.

Gdzie w grę wchodzi ochrona przed wybuchem

Układ warstw posadzki dobierzemy do obciążeń i wymagań twojego zakładu.

Magazyny rozpuszczalników i lakiernie

Aceton, ksylen, rozcieńczalniki, farby. Pary mogą tworzyć strefę 1 lub 2. Dla strefy 1 TRGS 727 przewiduje posadzkę przewodzącą wraz z obuwiem odprowadzającym ładunki, w strefie 2 decyduje ocena ryzyka.

Produkcja chemiczna i farmaceutyczna

Syntezy, mieszanie i napełnianie z użyciem palnych rozpuszczalników. Tam, gdzie grozi rozlanie chemikaliów, sprawdzi się system przewodzący o wysokiej odporności chemicznej.

Młyny: mąka, cukier, mączka drzewna

Pył z mąki, zboża, cukru czy drewna może tworzyć strefy 20, 21 i 22. TRGS 727 przewiduje posadzkę przewodzącą dla strefy 20, w której ludzie z reguły jednak nie pracują, oraz dla strefy 21 przy pyłach o MEZ do 10 mJ. MEZ konkretnego pyłu ustala się badaniem.

Sprężarkownie i stacje napełniania gazem

Gaz ziemny, propan-butan, wodór. Otoczenie armatury, punktów napełniania i odpowietrzeń może być zaliczone do strefy 1 lub 2. O posadzce decyduje ocena ryzyka.

Przemysł petrochemiczny

Rafinerie, napełnianie cystern. Powierzchnie, po których się chodzi, mogą leżeć w strefie 1 lub 2, strefa 0 jest z reguły wewnątrz zbiorników i rurociągów.

Produkcja i ładowanie baterii

Napełnianie ogniw elektrolitem z palnymi rozpuszczalnikami oraz akumulatorownie, w których przy ładowaniu akumulatorów ołowiowych wydziela się wodór. O tym, czy to strefa zagrożenia wybuchem, przesądza ocena ryzyka.

Normy i przepisy

Przepisy, normy i wytyczne techniczne, według których posadzkę się projektuje i bada. Właściwości zastosowanych materiałów producent potwierdza kartą techniczną i deklaracją właściwości użytkowych.

Dyrektywa 1999/92/WE (ATEX 153, dawniej ATEX 137)

Minimalne wymagania dotyczące poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa. Podstawa obowiązków pracodawcy.

Rozporządzenie rządu Słowacji nr 393/2006 Z. z.

Minimalne wymagania BHP w atmosferach wybuchowych (transpozycja dyrektywy 1999/92/WE): podział na strefy, pisemny dokument zabezpieczenia przed wybuchem, ochrona przed wyładowaniami elektrostatycznymi. Wartości rezystancji posadzki nie podaje.

TRGS 727 i IEC TS 60079-32-1

Niemieckie wytyczne techniczne i międzynarodowa specyfikacja techniczna dotyczące elektrostatyki w atmosferach wybuchowych. Na Słowacji IEC TS 60079-32-1 wydano jako TNI CLC/TR 60079-32-1. Oba dokumenty podają rezystancję posadzki względem ziemi poniżej 10⁸ Ω, TRGS 727 – w strefach 0, 1, 20 oraz w strefie 21 przy pyłach o MEZ do 10 mJ. Nie są przepisami wiążącymi, to fachowy punkt odniesienia.

EN IEC 60079-10-1 i EN 60079-10-2

Klasyfikacja przestrzeni z atmosferą wybuchową gazów i par (10-1) oraz pyłów (10-2). Podstawa podziału na strefy.

EN 1081

Metoda badania rezystancji elektrycznej pokryć podłogowych. Przy posadzkach żywicznych powołują się na nią w kartach technicznych także producenci, obok IEC 61340-4-1. Limitu nie określa. Według TRGS 727 metodę i wymaganą wartość trzeba podać już w specyfikacji zamówienia.

Dyrektywa 2014/34/UE (ATEX 114), na Słowacji rozporządzenie rządu nr 149/2016 Z. z.

Urządzenia i systemy ochronne przeznaczone do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej (wprowadzanie do obrotu). Posadzek nie dotyczy. Posadzka nie ma certyfikatu ATEX ani oznaczenia Ex.

Co daje posadzka do stref zagrożenia wybuchem

Rezystancja poniżej 10⁸ Ω

Układ warstw dobiera się tak, by osiągnął wartość, którą dla atmosfer wybuchowych podaje TRGS 727. Na przykład dla Sikafloor-392 ECF producent podaje rezystancję względem ziemi poniżej 10⁸ Ω. Czy osiąga ją gotowa posadzka, wykaże dopiero pomiar.

Sprawdzenie na gotowej posadzce

Według TRGS 727 rezystancję bada się na ułożonej posadzce, nawet jeśli dla materiału istnieją protokoły badań. Metodę pomiaru i wymaganą wartość warto podać już w zamówieniu. Protokół z pomiaru należy do dokumentacji ochrony przed wybuchem.

Warianty odporne chemicznie

Do pomieszczeń, w których grozi rozlanie chemikaliów, nadają się materiały przewodzące o wysokiej odporności chemicznej, na przykład Sikafloor-381 ECF lub Sikafloor-392 ECF, które mamy w ofercie. Odporność na konkretną substancję trzeba sprawdzić w tabeli odporności chemicznej producenta.

Połączenie z antypoślizgiem

W obiektach, gdzie na posadzce bywa mokro i tłusto, posadzkę przewodzącą można wykonać także z posypką antypoślizgową, na przykład Sikafloor-381 ECF zasypany węglikiem krzemu. Klasy antypoślizgowości wyjaśniamy na stronie o posadzkach antypoślizgowych.

Cena na zapytanie

Cenę przygotujemy indywidualnie – według powierzchni, stanu podłoża i wymaganej odporności chemicznej. System przewodzący to także taśmy miedziane podłączone do punktów uziemienia. Równość podłoża wpływa na grubość warstwy, a tym samym na przewodność, dlatego jego przygotowanie ma znaczenie. Podczas oględzin ustalimy zakres dostawy, to, kto zapewni podłączenie do uziemienia budynku, oraz pomiar rezystancji po wykonaniu wraz z protokołem.

Zapytaj o wycenę +421 948 143 981 obchod@epoxidovo.sk

Częste pytania

Posadzka do stref zagrożenia wybuchem: co najczęściej trzeba ustalić przy projekcie i wykonaniu.

Jak sprawdzić, do której strefy należy moje pomieszczenie?

Za podział na strefy odpowiada pracodawca (słowackie rozporządzenie rządu nr 393/2006 Z. z.). W praktyce przygotowuje go zwykle komisja specjalistów, w której zasiadają przedstawiciel zakładu, technolog, projektant instalacji elektrycznych oraz specjaliści BHP i ochrony przeciwpożarowej. Komisja pracuje na podstawie norm EN IEC 60079-10-1 i EN 60079-10-2. Wynik znajdziesz w dokumentacji zakładu: w pisemnym dokumencie zabezpieczenia przed wybuchem i z reguły także w protokole z określenia wpływów zewnętrznych. Na podstawie klasyfikacji zaprojektujemy układ warstw posadzki.

Czym różni się posadzka ATEX od posadzki ESD?

Posadzka ESD chroni wrażliwą elektronikę przed uszkodzeniem przez elektryczność statyczną, a posadzka do stref zagrożenia wybuchem służy ochronie przed zapłonem atmosfery wybuchowej. Dla atmosfer wybuchowych TRGS 727 podaje rezystancję posadzki względem ziemi poniżej 10⁸ Ω. Przy ESD wystarcza poniżej 10⁹ Ω, a ocenia się także układ człowiek–obuwie–posadzka jako całość. Wymagania częściowo się pokrywają, ale nie są zamienne: posadzka ESD o rezystancji powyżej 10⁸ Ω nie spełnia wartości z TRGS 727, a posadzka do stref zagrożenia wybuchem nie musi automatycznie przejść badania ESD z obuwiem.

Jak często trzeba mierzyć rezystancję po wykonaniu posadzki?

Słowackie rozporządzenie rządu nr 393/2006 Z. z. nie określa wprost, że pomiar ma być coroczny. Zakres i częstotliwość kontroli ustala pracodawca w instrukcji eksploatacji, a przyjęte środki regularnie weryfikuje. Zalecamy pomiar co najmniej raz w roku oraz zawsze po zmianie sposobu czyszczenia, po naprawach lub po przebudowie. Zabrudzenia, na przykład resztki farb i olejów, oraz środki do pielęgnacji posadzek zawierające wosk mogą bowiem podnieść rezystancję.

Jesteśmy małym warsztatem. Czy potrzebujemy posadzki do stref zagrożenia wybuchem?

To zależy od tego, co robicie w warsztacie. Przy pracy z palnymi rozpuszczalnikami, rozcieńczalnikami czy benzyną może powstać atmosfera wybuchowa. Uwaga także na pył drzewny przy szlifowaniu, w odciągach i w filtrach. Przy obróbce stali bez palnych cieczy zwykle nie powstaje, jednak pył ze szlifowania aluminium czy magnezu jest palny, a w powietrzu wybuchowy. O tym, czy to strefa zagrożenia wybuchem, przesądza pracodawca na podstawie oceny ryzyka wybuchu. Podczas bezpłatnych oględzin przejrzymy waszą dokumentację i zaproponujemy odpowiedni układ warstw.

Czy protokół z pomiaru pomoże przy kontroli albo przy szkodzie ubezpieczeniowej?

Protokół ze zmierzoną rezystancją posadzki dokumentuje przyjęty środek ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi, dlatego zalecamy dołączyć go do pisemnego dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem wymaganego słowackim rozporządzeniem rządu nr 393/2006 Z. z. Przestrzeganie tego przepisu kontroluje na Słowacji inspekcja pracy. To, czy i na jakich warunkach ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie, określa konkretna umowa ubezpieczenia.

Czy posadzkę do stref zagrożenia wybuchem da się połączyć z wymaganiami HACCP?

Tak, na przykład w młynach spożywczych, gdzie pył może być wybuchowy, a jednocześnie obowiązują wymagania higieniczne. HACCP to system prowadzony przez zakład, a nie właściwość posadzki. Od posadzki rozporządzenie (WE) nr 852/2004 (załącznik II) wymaga, by była nienasiąkliwa, zmywalna oraz łatwa do czyszczenia i – w razie potrzeby – dezynfekcji. Trzeba więc wybrać system, który jest przewodzący i zarazem spełnia te wymagania higieniczne.